ضمانت نامه‌ها

ضمانت نامه‌ها

عقد ضمان یا ضمانت عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است به عهده بگیرد. امروزه به دليل گستردگی روابط معاملی و عدم شناخت طرفين معامله از يكديگر و عدم امكان ارزيابی دقيق از توانائی حرفه‏‌ای‏، وضعيت مالی و حسن شهرت طرفين در اجراء تعهدات خود، بازرگانان و صاحبان صنايع‏، برای پرهيز از ارجاع اختلافات خود به مراجع قضائی و اداری‏، در جستجوی ابزاری می‏‌باشند كه به سهولت بتوانند به اهداف خود نائل شوند. ضمانت كافی از يك مؤسسه معتبر مالی نظير بانك موجب فراهم شدن زمينه اطمينان در مناسبات طرفين معامله و تسهيل و تسريع در ايفای تعهدات و حسن اجراء آن می‏‌شود. برای اين منظور بانک آینده ضمانت‏‌نامه‏‌های بانكی ذيل را که نقش مهمی در فعاليت‏‌های اقتصادی ايفا می‏‌كنند، برای رفاه حال مشتريان در دستور کار خود قرار داده است. بدين ترتيب که بانک بنا به درخواست اشخاص حقیقی و یا حقوقی انجام تعهداتی را که به نفع سازمان‌ها و موسسات دولتی و دستگاه‌های اجرائی و بخش خصوصی به عهده متقاضیان است با رعایت آئین نامه دستورالعمل صدور ضمانت‌نامه و ظهرنويسی بانک‌ها ضمانت می‌نماید. به موجب ضمانت‌نامه‌هائی که توسط بانک صادر می شود، بانک متعهد می‌گردد در صورت درخواست ذینفع تا مبلغ مندرج در ضمانت‌نامه تا تاريخ سررسيد ضمانت‌نامه به وی پرداخت شود.

انواع ضمانت‌نامه‏‌های بانكی

1- ضمانت‏‌نامه شركت در مناقصه و مزايده

امروزه اشخاص حقيقی و حقوقی برای خريد و تأمين مايحتياج عمده و فروش وسايل و اموال و لوازم مازاد بر نياز خود و همچنين اجراء طرح‌های ساختمانی و صنعتی سعی دارند به بهترين وجه معاملات را انجام دهند، به همين سبب قبل از مبادرت به انعقاد قرارداد از روش مزايده برای فروش و مناقصه برای خريد استفاده می‏‌كنند و از اشخاص واجد شرايط دعوت می‏‌كنند تا پيشنهادات خود را ارائه كنند. پس از وصول پيشنهادات‏، اشخاصی كه كمترين بهاء را در مناقصه و بيشترين قيمت را در مزايده اعلام كنند. به عنوان نفرات اول تا سوم برنده شناخته خواهند شد، نظر به اينكه پس از انجام مناقصه يا مزايده اشخاص برنده ممكن است از قبول تعهد و انعقاد قرارداد امتناع ورزند و در نتيجه برگزار كننده مناقصه يا مزايده دچار ضرر و زيان گردد، به منظور جلوگيری از انصراف داوطلبين از آنان ضمانتنامه بانكی مطالبه می‏شود تا در صورت عدم قبول مناقصه يا مزايده وجه اين ضمانتنامه ضبط گردد. پس از اعلام نتيجه مزايده يا مناقصه‏، ضمانت‌نامه افرادی كه برنده نشده‏اند مسترد و پس از ارائه به بانك ابطال می‏شود. ضمانت نامه نفرات برنده (اول تا سوم) تا انعقاد قرارداد حفظ و پس از انعقاد قرارداد برای ابطال مسترد می‏‌گردد.

2- ضمانت‌‌نامه حسن انجام كار

به موجب اين ضمانت‌نامه‏، بانك‏، حسن انجام كار را به درخواست فروشنده يا پيمانكار در مقابل خريدار يا كارفرما تعهد می‏‌كند، تا در صورتی كه فروشنده يا پيمانكار تعهد خود مبنی بر تحويل كالا يا انجام كار موضوع توافق طرفين را به خوبی انجام ندهد و يا به موقع تحويل ننمايد و يا بصورت ناقص عمل كند، خريدار يا كارفرما وجه ضمانت‌نامه را بدون هيچ اقدام قضائی از بانك وصول كند.

3- ضمانت‌نامه پيش ‏پرداخت

پس از امضاء قرارداد بين خريدار يا كارفرما از يك طرف و فروشنده يا پيمانكار از طرف ديگر ،معمولاً فروشنده يا پيمانكار اجراء تعهدات خود را منوط به دريافت قسمتی از مبلغ قرارداد تحت عنوان پيش‌‏پرداخت می‏‌كند. پيش‌‏پرداخت به منظور فراهم نمودن مقدمات انجام تعهد صورت می‏‌گيرد. برای حصول اطمينان از اين امر كه وجوه پرداختی به فروشنده يا پيمانكار به مصرف ديگری غير از انجام تعهدات موضوع قرارداد نخواهيد رسيد، خريدار يا كارفرما مطالبه چنين ضمانت ‏نامه‏ای را می‏كند تا در صورت تخلف وجه آن را از بانك وصول كند.

4- ضمانت‏‌نامه دوره تضمين (استرداد كسور وجه ‏الضمان)

اين ضمانت‌نامه در مورد اجراء طرح‌های ساختمانی و صنعتی می‏‌باشد، با اين توضيح كه پس از اجراء قرارداد منعقده بين كارفرما و پيمانكار طرح موضوع قرارداد آماده تحويل و بهره‌‏برداری می‏‌شود و پيمانكار بطور موقت آن را به كارفرما تحويل می‌‏دهد. در اين مرحله كارفرما اطمينان ندارد كه از طرح بهره‌‏برداری مطلوب خواهد كرد يا طرح دارای عيوب پنهانی هست يا خير، بنابراين ضمن قرارداد مدتی به عنوان دوره تضمين معين كه از تاريخ تحويل موقت شروع می‏‌شود، و هر عيب يا نقصی در طی اين دوره حادث شود، پيمانكار مسئول رفع آن می‏‌باشد.

كارفرما برای حصول اطمينان از انجام اين تعهد در طی زمان اجراء قرارداد، وجوهی را از صورت وضعيت‌های پيمانكار كسر و نزد خود نگهداری می‏‌كند پرداخت اين وجوه منوط به طی دوره تضمين و عدم وجود عيب و نقص خواهد بود، در صورتی كه پيمانكار بخواهد قبل از تحويل قطعی طرح و انقضاء دوره تضمين از اين وجوه استفاده كند، مبادرت به تهيه چنين ضمانت‏‌نامه‌ه‏ای می‏‌كند.

5- ضمانت‏‌نامه گمركی

در صورتی كه واردكننده كالائی قادر به پرداخت حقوق و عوارض گمركی بصورت نقدی نباشد و يا در تعيين ميزان آن بين صاحب كالا و مقامات گمركی اختلاف‏ نظر باشد و برای حل اين اختلاف نياز به طی تشريفات و طرح موضوع در مراجع گمركی يا قضائی باشد، صاحب كالا به‌‏منظور جلوگيری از متروكه شدن آن و يا رفع نيازهای جامعه و فروش سريع كالای خود به منظور ترخيص كالا از گمرك، مبادرت به تهيه ضمانت‌نامه به مبلغ مورد ادعا گمرك خواهد نمود، تا پس از تسويه بدهی يا حل اختلافات خود با گمرك، نسبت به ابطال ضمانت‌نامه اقدام كند.